دوره 23، شماره 81 - ( 8-1397 )                   جلد 23 شماره 81 صفحات 29-52 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- استاد دانشگاه مازندران
2- استادیار گروه حقوق دانشگاه اراک
3- استادیار موسسه آموزش عالی پارسا- بابلسر ، hosseinkaviar@gmail.com
چکیده:   (123 مشاهده)
چکیده فارسی:
عدالت از جمله شرایط مهم قاضی از دیدگاه اسلام است. در قانون اساسی ایران نیز در ضمن اصل 158، یکی از وظایف رئیس قوه قضائیه، استخدام قضات عادل و شایسته مقرر شده است. همچنین مطابق با اصل 163 صفات و شرایط قاضی طبق موازین فقهی به‌ وسیله قانون معین می‌شود. قانونگذار در آییننامه جذب داوطلبان تصدّی امر قضا مصوّب 1392، عدالت را یکی از شرایط تصدّی امر قضا تعیین کرده است. با توجه به اینکه مفهوم عدالت برگرفته از فقه امامیه است و مراد از عدالت نیز در نظام قضایی ایران همان عدالت مطرح شده در فقه است، نگارندگان به تبیین فقهی مفهوم عدالت میپردازند. شرط عدالت قاضی، مورد اتّفاق کلیه‌ی فقهاء است. اما در این که عدالت، صِرف حُسن ظاهر است یا این که عدالت مجرّد ترک معاصی است یا اینکه عدالت اجتناب از کبائر، حفظ از صغائر و محافظت بر مروّت است یا این که عدالت عدم انجام معاصی از روی ملکه است یا ملکهای نفسانی که فرد را به تقوی و مروّت وادار میکند، بین فقهاء اختلاف است. طرفداران قولهای اول، دوم و سوم قایل به عدالت عملی و طرفداران اقوال چهارم و پنجم، قایل به عدالت نفسانی هستند. در جمع بین نظرهای مزبور اگرچه میتوان از باب جمع بین نظریه عدالت نفسانی و عدالت عملی، نظریه «عدالت نفسانی حداقلی» را مطرح کرد، و لیکن در باب قضا با توجه به خطیر بودن منصب قاضی، علیالقاعده باید عدالت نفسانی حداکثری را در قاضی لحاظ کرد، منتها با توجه به پیچیدگی خاص عدالت نفسانی و نادرالوقوع بودن آن، مرتبه پس از عدالت نفسانی؛ یعنی مرتبه «عدالت قریب به عدالت نفسانی» که مرتبهای بالاتر از «عدالت نفسانی حداقلی» میباشد، معتبر است و در اعتبار این مرحله از عدالت در قاضی با توجه به اهمیت بسزای منصب قضا، فرقی بین قاضی مجتهد و مأذون نیست.
متن کامل [PDF 447 kb]   (95 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهش كاربردي | موضوع مقاله: حقوق خصوصی
دریافت: ۱۳۹۶/۸/۲۳ | ویرایش نهایی: ۱۳۹۷/۸/۷ | پذیرش: ۱۳۹۷/۳/۲۰